In tegenstelling tot peilingen en mediaberichten over inzakkend vertrouwen neemt het vertrouwen in de samenleving niet af maar toe. Dit blijkt uit onderzoek naar drie indicatoren: donateursvertrouwen, vrijwilligerswerk en (lokaal) geefgedrag. Met name lokale goede doelen winnen aan vertrouwen en populariteit en zitten in de lift.
Het Donateurspanel van het Centraal Bureau Fondsenwerving laat een stijgend donateursvertrouwen zien. Het vrijwilligerswerk neemt sinds de eeuwwisseling zowel nationaal als lokaal toe en de Vrije Universiteit Amsterdam signaleert een stijging van het aantal huishoudens dat een of meerdere keren aan lokale goede doelen geeft.
Donateursvertrouwen
Het Centraal Bureau Fondsenwerving onderzoekt via het Donateurspanel het vertrouwen van donateurs in goede doelen. Het donateursvertrouwen wisselt per jaar maar laat sinds 2015 een stijgende trend zien (rode stippellijn). De gemiddelde score is in 10 jaar tijd gestegen van 6,8 naar 7,3.
Bron: Centraal Bureau Fondsenwerving
Donateurs blijven stabiel geven aan goede doelen en hun vertrouwen neemt toe.
Vrijwilligerswerk
Drie studies naar vrijwilligerswerk tonen een zelfde beeld: groeiend vertrouwen. Het geven van tijd, vrijwilligerswerk, is in de 21ste eeuw toegenomen.
De meerjarige gemiddelden in 's-Hertogenbosch en Rotterdam laten toenemend vrijwilligerswerk zien. Rond de eeuwwisseling telde 's-Hertogenbosch zo'n 33.000 vrijwilligers en Rotterdam circa 160.000. In 2024 zijn er in 's-Hertogenbosch ruim 50.000 vrijwilligers actief en in Rotterdam 218.000. In dezelfde periode is landelijk het aantal vrijwilligers toegenomen van 5,8 miljoen naar zo'n 7,5 miljoen.
Bron: gemeente 's-Hertogenbosch, gemeente Rotterdam en CBS
De cijfers van het CBS dalen in de jaren twintig ten opzichte van de jaren tien maar stijgen ten opzicht van de jaren nul. De daling in de jaren twintig wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de sociale beperkingen in 2020, 2021 en 2022 als gevolg van de coronacrisis.
Lokaal geven
Uit het onderzoek ‘Geven in Nederland’ van de Vrije Universiteit Amsterdam komt naar voren dat een toenemend aantal huishoudens lokaal geeft. In 2018 gaf 20% van de huishoudens een of meerdere keren aan lokale goede doelen. Dit percentage is in zes jaar gestegen naar 29% in 2024. Een opmerkelijke toename.
Bron: Vrije Universiteit Amsterdam
Deze toename is in de praktijk te zien in het lokaal geefgedrag in 's-Hertogenbosch. Tussen 2019 en 2025 zijn de particuliere giften aan lokale goede doelen met maar liefst 150% toegenomen.
De Vrije Universiteit voorspelt al een geruime tijd een ‘Gouden Eeuw van Filantropie’ en een toename van nalaten aan goede doelen. De tweejaarlijkse onderzoeken 'Geven in Nederland' laten zien dat deze verwachting realiteit aan het worden is.
Mooie toekomst
Voor lokale goede doelen ligt een mooie toekomst in het verschiet. Zeker als zij op de geschetste ontwikkelingen weten in te spelen door duidelijk te maken dat zij van grote waarde en betekenis zijn.
De toekomst is lokaal!
Zie ook:
De politieke en maatschappelijke waarde van vrijwilligers (2026)
Spectaculaire toename lokale giften (2025)
Forse toename vrijwilligerswerk in 21ste eeuw (2024)
